"Before the Word" - wystawa indywidualna, Heraklion Municipal Art Gallery, Heraklion, Grecja, 2026

Twórczość Filipa Wierzbickiego-Nowaka opiera się na przekonaniu, że ślad nigdy nie znika – zmienia jedynie medium zapisu. Wynika z tego potrzeba docierania do samej struktury materii – do tego, co surowe, naznaczone czasem i autentyczne. Artysta traktuje malarstwo nie jako pole walki, lecz jako proces budowania, porządkowania i swoistej archeologii. Nakładając farbę warstwami, a następnie naruszając powierzchnię płótna, wydrapuje w niej odkryte kształty i motywy. Czas uwięziony w gęstej farbie staje się zapisem trwania i zmagania z materią. Gdy pierwotny komunikat traci z czasem czytelność, na obrazie zostaje tylko to, co oparło się zapomnieniu – surowa, drżąca prawda, ciężar istnienia i pierwotny ślad uwięziony w malarskiej strukturze.

Zanim rodzi się słowo, zostaje ruch, gest i ślad utrwalony w materii – w czysto fizycznym wymiarze. Prezentowana wystawa zaprasza w przestrzeń, w której malarstwo Filipa Wierzbickiego-Nowaka odzyskuje swoją ucieleśnioną naturę. Obrazy stają się samą materialną tkanką rzeczywistości, rodzącą się z dotyku, widzenia i ruchu. Czerpią z archaicznych form ekspresji – z powtarzalnego rytmu, koloru i napięcia materii, w których zapisuje się pierwotny, fizyczny ślad człowieka.

Zestawienie prac tworzy unikalny pomost między dwoma odmiennymi kręgami kulturowymi, które w twórczości artysty przenikają się z niezwykłą organiczną naturalnością. Z jednej strony twórczość ta czerpie z motywów zakorzenionych w północnej tradycji – z cykliczności natury, mroku ziemi oraz rytuałów przejścia, takich jak celebrująca żywioły ognia i wody „Noc Kupały” czy pamięć przodków przywołana w słowiańskich „Dziadach”. Z drugiej strony otwiera się na pulsującą, południową energię Krety: przestrzeń przesiąkniętą dionizyjskim uniesieniem, gwałtownym ruchem, surowym, oślepiającym światłem i śladami dawnych mitów. Aranżacja ekspozycji sprzyja porzuceniu analitycznych filtrów na rzecz bezpośredniego, bliskiego spotkania z dziełem.

Struktura obrazów rozwija się poprzez liczne, nakładane laserunkowo warstwy i gęstą, niemal reliefową fakturę, w której bogata paleta barwna współgra z bezkompromisową dynamiką pociągnięć pędzla. Malarstwo działa tu jako strefa ciągłego napięcia między tym, co ukryte w głębi, a tym, co jawi się na powierzchni płótna. Szczególnym przykładem tego podejścia są dwa obrazy inspirowane Knossos i Heraklionem, namalowane tak, jakby przed chwilą zostały dosłownie wydobyte z ziemi – obciążone jej ciężarem, patyną i geologiczną pamięcią. W ten sposób przestrzeń wystawy tworzy zamknięte, intensywne miejsce skupienia, w którym sama materia obrazu staje się bezpośrednim świadectwem ludzkiego gestu, pozostawiając widza sam na sam z tym, co rodzi się tuż przed słowem.

kuratorka: Eleni Eirini Xenaki

Patronat honorowy: Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Atenach

Wystawa została zrealizowana przy wsparciu finansowym Unii Europejskiej i wdrożona przez Instytut Goethego. Wyrażone poglądy w żaden sposób nie odzwierciedlają oficjalnego stanowiska Unii Europejskiej.